آزادی، خودکنترلی و مسئولیت‌پذیری

آزادی، خودکنترلی و مسئولیت‌پذیری، سه رکن اساسی در ساختار یادگیری-یاددهی هستند. این سه عنصر، در کنار یکدیگر، بستر مناسبی برای رشد و تعالی دانش‌آموزان و ارتقای کیفیت آموزش فراهم می‌کنند. موارد کاربردی در ساختار یاددهی و یادگیری بر پایه آزادی، خودکنترلی و مسئولیت‌پذیری را در ادامه مرور نموده و به توضیح مختصر هرکدام می‌پردازیم.

• ایجاد محیطی امن و حمایتی: اولین قدم در ایجاد ساختار یادگیری-یاددهی بر پایه آزادی، خودکنترلی و مسئولیت‌پذیری، ایجاد محیطی امن و حمایتی در کلاس درس است. در چنین محیطی، دانش‌آموزان احساس امنیت و آرامش می‌کنند و از ابراز نظرات و ایده‌های خود بدون ترس از قضاوت یا تمسخر دیگران، واهمه‌ای ندارند.
• تشویق به پرسشگری و کاوش: معلمان باید دانش‌آموزان را به پرسشگری، کاوش و جستجوی دانش تشویق کنند. این کار می‌تواند از طریق روش‌های مختلفی مانند پرسش و پاسخ، بحث و گفتگو، انجام پروژه‌های تحقیقاتی و … انجام شود.
• ارائه فرصت‌های انتخاب به دانش‌آموزان: معلمان باید تا حد امکان به دانش‌آموزان فرصت انتخاب بدهند. این انتخاب‌ها می‌توانند شامل انتخاب موضوع درس، روش یادگیری، نحوه انجام تکالیف و … باشند.
• ایجاد نظام پاداش و تنبیه عادلانه: معلمان باید برای تشویق رفتارهای مطلوب و تنبیه رفتارهای نامطلوب، نظام پاداش و تنبیه عادلانه‌ای را در کلاس درس ایجاد کنند. این نظام باید به گونه‌ای باشد که دانش‌آموزان از عواقب اعمال خود آگاه باشند و برای انجام رفتارهای صحیح، انگیزه داشته باشند.
• تقویت مهارت‌های حل مسئله: معلمان باید به دانش‌آموزان در تقویت مهارت‌های حل مسئله کمک کنند. این مهارت‌ها به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا در مواجهه با چالش‌ها و مشکلات، به طور مستقل و خلاقانه به راه‌حل‌های مناسب دست پیدا کنند.
• آموزش مهارت‌های خودمدیریتی: معلمان باید به دانش‌آموزان در آموزش مهارت‌های خودمدیریتی مانند برنامه‌ریزی، زمان‌بندی، نظم و انضباط و … کمک کنند. این مهارت‌ها به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا مسئولیت یادگیری خود را بر عهده بگیرند و به طور مؤثر به اهداف آموزشی خود دست پیدا کنند.
• ارائه بازخورد سازنده: معلمان باید به طور مرتب به دانش‌آموزان بازخورد سازنده ارائه دهند. این بازخورد باید به گونه‌ای باشد که به دانش‌آموزان در ارتقای نقاط قوت و رفع نقاط ضعفشان کمک کند.
• جلب مشارکت فعال دانش‌آموزان در فرآیند یادگیری: معلمان باید تلاش کنند تا دانش‌آموزان را به طور فعال در فرآیند یادگیری مشارکت دهند. این کار می‌تواند از طریق روش‌های مختلفی مانند بحث و گفتگو، انجام فعالیت‌های گروهی، ارائه پروژه‌های عملی و … انجام شود.
• ایجاد فرصت‌هایی برای یادگیری از طریق تجربه: معلمان باید تا حد امکان برای دانش‌آموزان فرصت‌هایی برای یادگیری از طریق تجربه فراهم کنند. این کار می‌تواند از طریق انجام بازدیدهای علمی، اردوها، کارآموزی و … انجام شود.
• استفاده از فناوری‌های نوین آموزشی: معلمان می‌توانند از فناوری‌های نوین آموزشی برای ارتقای کیفیت آموزش و افزایش انگیزه دانش‌آموزان استفاده کنند. این فناوری‌ها می‌توانند شامل فیلم‌های آموزشی، بازی‌های آموزشی، نرم‌افزارهای آموزشی و … باشند.